Da: Ka Wanripa Najiar wa ka Bethelda Shadap
Ka ri India, nadooh wa da seiñ ya ka, da mang ha katæ ka rukom wow man ko ka ri kawa paitbniah yei bit yei biang kiwa chong chong hapoh yong ka, khlem em iwon iwon i noh chilliang; samanlang i jooh (Equality). Em ko leh ya ka thong wow wanrah yei kylla ha i hok ki manbru longbru (Justice), hei imlang sahlang (Society, welfare), wow kyntu ya i yoh i kot (Economic), yow ya chimbynta hei kaam saaiñ hima sima (Politics), i chongsuk chong-chngaaiñ wa i sñiaw chipayu (Fraternity) wa kiwi kiwi de ki yurim kiwa da thoh dak haka ktien yahkhmat (Preamble) yong ka titi synchaar ka ri India (Constitution of India).
Ka thong yong ka synchaar khadar ka ri India toh yow wanrah yei kylla, wa hawa kyruiñ chei rukom man yong ka ri India wei kamjooh leh ya ka jylla Meghalaya, boonsien chem i wa boonkaam ki hei wow wanrah yei roi i paar namo i bha i miat du ha i tei i chna kiwa chynna donhi chajrong, tangwa ka tynre yong ka synchaar khadar (Constitution) nang hiar nang hiar ko kat dang lai ki por ki sngi. Hao, ymtoh iwa bakla wow wanrah yei roi i par hei jingchna wa mih cha jrong, tangwa man i leh, iwa emkaam wa kammon u wanrah yei kylla deiwa em ki aiñ kiwa skem wei u lailang chirup waka thong kawa da thoh da saiñdur ha ki yurim yong ka riti synchaar yong ka ri India (Constitution).
Kattæ, to u pait i kajiak iyi mut yong ini i ktien, i bha i miat, ini da mut ki yei wanrah ya i bha i miat hapoh i rukom krehkaam, dei wym hoi u pyndooh yeiwa da em chwa, ha ka riti synchaar yong ka ri India. I ktien kylla, mut ko yei kylla deiwa kylla yaka rukom kreh kaam yow ku ka imlang sahlang ha man ki liang. I roi i paar da mut wei da emlang yei ku ki jaitbru kiwa em ha ka jylla kam ha i yoh i kot, i suk ha i lai i wan, i stat i sian, i chait i khiah wa kiwi kiwi de.
Chem i wa i roi i paar ym man ko kamjooh ha man ki ri yong ka pyrthai neibhah boon ki ri ha pyrthai, da chah khoom chah kdoh ka spah yong ki ha kitæ ki ri kiwa lehbor wa kiwa khlanbor. Kani wanrah ko yei phiah ha i yoh i kot namo hei ku yong ka ri ha pyrthai. Ka jylla Meghalaya wan ko heiwa le hei hiar yong i yoh i kot napyrdi ki jylla waroh yong ka ri India. Hanla em i chiboon ka spah wada e ka bei ram-aw, tangwa ka bor kawa pynlai won chong ko ha ki kti yong ki kattu katni. Deini, da yoh i leh yei chah yoobeiñ kiwa chong chnong wei da ktah joor ko leh ya ka bei ram-aw kamjooh leh ya i chait i khiah yong ki bru. Ka Jylla em ko leh hapyrdi i duna hei wow bait u biang hei bynta yong i chait i khiah, i yoh i kot, i puræ puthi, i rukom lai rukom im. Kamtæ ka thong yong ka jylla toh yow wanrah i kylla kamwa da thmu ha ka yurim yong ka synchaar khadar yong ka ri India. I rukom krehkaam ym toh u man ko kam ki por wa synchaar ki phareng, ha kawa da chim kabu ki ya i ioh i em yong ka ri, dei wym kheiñ yei hok i mantre yong kiwi weiwa i myntoi ym poi cha waroh kiwa toh hok u yoh.
Chooh chooh, ka jylla Meghalaya emkaam bha ko u pait khmat hei wow pynskem yei tynre yong ka synchaar khadar deiwa pynkrehkaam pura ko ya ki yurim yong ka, ymtoh kam u puchara tangdep yei roi i paar kawa man kam kawa taan wow pynyoo yei ku ka jylla.
Ka jylla Meghalaya da tip i leh yei man kyrpang yong ka, neibhah i chim kur wa i yoh pateiñ ya ka spah ka phaw naka bei. Tangwa kani ym em wai laad ko ya ki hei wow embynta ki yow ya pyrkhat ya ki mat yow pynku ya ka imlang sahlang hapoh ka yung dorbar. Kamtæ kamwa ka Lympung Ki Seiñ Kynthai da dawa ki yei yoh bynta ki kynthai waki manbei hapoh ka yung dorbar chnong, kani u wanrah ko yei kylla kamwa da thmu hei yurim yong ka riti krehkaam yong ka ri India.
Kam ka jylla paitkhmat i tang u wanrah yei roi i paar, dei wym thooh bniah won yei tynre yow wanrah yei kylla wa pura hei wow e myntoi ya kiwa boon walang. Kani toh nei synjor ha kitæ kiwa ksoh yei bor yow pynmiat pynbha ya ka jylla waroh kawi. Ka nuksa toh ka “Dokhol” kawa da ksoh yei bor ha waroh ki liang ha ki kattu katni, man ko kawi heiwa kani ka Parivartit namo i kylla, kwah ko u pyndooh pyndam wei u e byntalang ya waroh.
Yow wanrah yei kylla, emkaam i ya kiwa mihkhmat yong i, kiwa chemphang kiwa tip u e ymut, e ñia, wei kiwa ye u pyndooh pyndam yeiwa sih wei u wanrah yeiwa bha wa miat neibynta ka jylla. Wei kamwa ka ri India da man ko ka ri synchaar paidbah da u paidbah wei neibynta u paidbah, i bor chong i ha i yow man kiwa bniah wei wow jied ya kitæ kiwa mihkhmat.
Heiwa kut, i thmu yong ini i symboh pyrkhat man ko, kawa bha ya ka ri, wa ka jaitbru emkaam ko yei wandur ha waroh ar bynta, itæ toh i roi i paar wa i kylla. I roi i paar (Viksit) lym wanrahlang wa i kylla (Parivartit) ha ki yurim yong ka riti synchaar, da wanrah ko yei thlah wei tkhoh hei wow ku ka jylla ha waroh i liang. Kamtæ, kam ka jylla emkaam ko u booh ya ka thong, kamjooh i roi i paar, emkaam ko leh wow wanrah yei kylla. Kani ka Parivartit namo i kylla da mut ko yow ye i u mih na kiyi kiyi kiwa chynna du cha jrong, khlem em wan iwa mihsoh iwa sakhiat kiwa pynkhlan wow pynku ya ka imlang sahlang wa ka jylla waroh kawi.
Discussion about this post