Palat 250 ngut ki bru kiwa na Northeast India da hiar ki ha Ben Gurion Airport ha Israel ha ka 23 tarik uni u bnai deiwa jooh umkhmat wei kaweh ya ka lama ka Israel deiwa kdung ki leh ya kiwa emyatoh ki kiwa da em chwa ha kani ka ri ki wym em de yachem ki da boon snem.
Kini ki bru toh kiwa tip kam ki jaitbru Bnei Menashe kiwa chong wa sah ha Manipur wa Mizoram kiwa ngait toh kiwa hiar pateiñ u Joseph deiwa man kam kiwi na ki 10 tylli ki jaitbru wa wiar namo ki Ten Lost Tribes of Israel. Wei kiwa boon da kylli ki wa kammon em ki ha India kawa jngai bha na Israel.
I pyrtuid Bnei Menashe toh hei ktien Hebrew wa mut “Children of Manasseh”, deiwa ngiat toh kiwa hiar pateiñ ka jaitbru Manasseh, kawi na kitæ kiwa tip kam ki Lost Tribes of Israel kiwa da hap yut chnong ha u snem 722 BC heipor wa synchaar ka Assyrian Empire.
Ha ki por yongrim, ka Israel toh kawa em ha ki ar bynta ka hima, kawa cha tre toh kawa tip kam ka Kingdom of Judah, kawa em ki jaitbru ka Judah wa Benjamin, katwa chaneiñ won da em ki 10 tylli ki jaitbru. Ki Assyrian da hiar thma ki ya ka hima wa em chaneiñ deiwa beh ya ki jaitbru wa em heini heiwa da wiar ki ngeiñ hadooh wa tip ya ki kam ki Ten Lost Tribes heiwa ki Bnei Menashe da ngiat wa ki man ki kawi na kini.
Katkam ka parom wa hiar pateiñ, da ong wa kini da yut ki lyngba ka Persia (katni ka Iran) wei dapoi ki cha Afghanistan, Tibet wa China da ki spah snem khlem da ieh yeiwa bood yei rukom lehniam ki Jew wei dapoi ki cha Mizoram wa Manipur kamwa 400 snem nachwa katkam wa em kiwa ngait.
Kamwa man kattæ da ong wa em ki kamwa 10,000 ngut haroh wei da man ki kam jaitbru Chin, Kuki wa Mizo.
Hadien wa wan ki pharæng (British) cha India kiwa boon na kini da kylla ki cha ka niam Christan tangwa kat dang lai i por da sdang ki wow kylli yei tre i thied ki wei da sdang ki wow jngai na ka niam Christan wei da bood ki ya ka dustur riti ki Jew wei da kwah ki leh wow bood ya ka niam Judaism heiwa da yoh yarap ki na ka seiñ Shavei Israel wow leh yeini kawa man kam ka seiñ na Jerusalem kawa yarap ya kiwa hiar pateiñ ki Jew kamjooh ki Lost Tribe of Israel wow liwan yung ki wei ya kani ka seiñ da sdang ha u snem 2002 da u Michael Freund.
I thooh kini ki Bnei Menashe yei tre i thied ki da sdang nadooh u snem 1951 heiwa da em uwi uwa yahkhmat niam uwa da yoo u wa i chong tre ki toh na Israel wei kiwa boon leh kiwa man kam ki Chin-Kuki-Mizo da sdang ki wow pdiang wa ki toh ki Manasseh.
Ki Bnei Menashe da sdang ki wow bood ya ka aiñ ki Jew wei da chna ki leh ya ki Synagogue ha Northeast India deiwa pyndep leh ya kiwa boon ki niam ki rukom kam ka Mikveh deiwa sum ha ki um wa man kyntang ha Mizoram wa Manipur ha u 2005 deiwa pait ki heh niam ka Israel.
Da sdang leh ki chynrang wa ki kynthai wow riam kam ki Jew tangwa hap ki wow pyndep yei pynkylla niam chwa wow ye ki u liwan cha Israel katkam ka aiñ.
Lada ye wow pynsakhiat wa ki toh kiwa hiar pateiñ ka Bnei Menashe toh iwa dang neh hei yatai neibha nadooh ki DNA Test wa da leh ym ye wow pyntikna wa em ki yei symbe ki bru kiwa na Middle East tangwa da ong neidaw wa da yachong kurim ki wa kiwa boon ki bru kamtæ ym ye wow pyntikna yeini. Wei neidaw wym em leh i thoh i taar yeini waroh da man ko i wym ye u pyntikna. Tangwa katæ le u heh ka niam Jew ha u snem 2005 da chim rai u wow tipmit ki kam kiwi na ki Lost Tribe wei da emkaam wow kylla niam ki yow man ki kam ki tre ri.
Katkam wa man kattæ da antaad wa daw wan kamwa 6,000 kini ki Bnei Manashe cha Israel kam chibynta ka Operation Wings of Dawn. Ka Israel ha u November 2025 da mynjur ko wa kamwa 1,200 u poi ki kat hadooh wa kut u 2026 deiwa pynlut yei bai lai bai wan ki, u pynbiang ki thaw sah, i sikai wow klam ya ka ktien Hebrew deiwa e leh i kreh ya ki.
Na kiwa boon kini da e thaw sah ki ha Northern Israel heiwa da em chwa kamwa 4,000 ngut ki Bnei Menashe kiwa da sah heini nadooh ki snem 1990 wei kamwa 6,000 ngut toh kiwa dang em ha India ha Manipur wa Mizoram kiwa kwah wow liwan cha chnong tre ki.
Discussion about this post